Konut Kirasında Yüzde 25 Zam Sınırı Kalktı!! Son zamanlarda artan enflasyon ve pandemiye bağlı piyasaların değişmesi ile ev ve konut fiyatlarında da dengeler bozuldu. Artan maliyet ve kiralar neticesinde özellikle hem kiracılar hem de ev sahipleri zor durumda kaldı. Piyasaya oranla artan kiralar, enflasyona ezilen maaşlar karşısında fazla kalınca devletin de bir takım önleyici faaliyetleri oldu. Bunlar arasında pek çok kiracının da bildiği konular var.
Kiralara getirilen yüzde 25 zam sınırı ile sınırlandırılmıştı. Herkesin bildiği gibi 2022 yılında enflasyonun pandemiye bağlı olarak hızla artması ve konut kiralarındaki aşırı yükseliş nedeniyle hükümet, kiracıları koruma amacıyla bir düzenleme yapmaya karar verdi. Bu düzenleme incelendiğinde, 11 Haziran 2022’den itibaren konut kiralarına yapılacak zam oranı, bir yıl boyunca %25 ile sınırlı hale geldi. Elbette kiracıyı koruyan bu düzenleme sadece ev ve konutlar için geçerli sayıldı. Yani iş yeri sahipleri bu düzenlemeye bağlı değildi.
Özellikle kiracı olarak 5 seneye kadar oturduğunuz evin kirası %25 sınırını aşamazdı. 5 senenin sonunda ise ev sahibi dilediği gibi o civara uygun bir kira artış oranı belirleyebilirdi. Konutların kirasına getirilen yüzde 25 zam sınırı ile pek çok kiracı, artan enflasyon, işsizlik ve maliyetler karşısında bir nevi koruma altına alınmış oldu.
Yüzde 25 zam sınırı, 2 Temmuz 2024 tarihinde yürürlükten kaldırıldı yani son bulmuş oldu. Bu tarihten itibaren konut kiralarına yapılacak artışlar, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ortalamalarına göre belirlenecektir dendi. Bu durum incelendiğince enflasyon oranları göz önünde bulundurulduğunda artık kiralara fazlaca bir zam yapılacak gibi görünüyor. Bu değişiklik enflasyon artışından fazla olarak kiralarda ciddi bir artışı da beraberinde getiriyor. Ancak, kira artış yüzde 25 zam sınırı kalkınca artan kiralar, aynı zamanda arz talebi de ciddi oranda düşürmüş gibi görünüyor. Yaşanan sıkıntılarla beraber ara bulucuların da devreye girdiğine de şahit olunmaya başlandı. Kira artış oranı kadar maaş zammı alamayan pek çok çalışan bu durumda sıkıntı yaşıyor gibi görünüyor. Bunun için yasal düzenlemeler getirilebilir.
Konut Kirasında Yüzde 25 Zam Sınırının Kalkması Ne Gibi Etkiler Doğurabilir?
Türkiye’de incelendiğinde hemen hemen kiracı sayısı ev sahibinden çok daha fazladır. Milyonlarca kişi ev sahibi olmazken kira ödeme gibi bir yükümlülüğe sahiptir. Pandemi dönemi bozulan ekonomi yapısı incelendiğinde artır bir nevi astarı yüzünden pahalıya geliyor durumu yaşanır. Bir yandan ev alarak kira yatırımı yapan ev sahipleri öteki yanda da kira ödemeye mecbur bir kitle bulunuyor. Ekonominin bozulması ve pandemi koşulları ile beraber işten çıkmalar yaşandı. Kira ödeyenler bu konuda oldukça zorlanınca devlet bir sınırlama yapmaya karar verdi.
Yüzde 25 zam sınırı getirilmesi ile beraber bir nebze olsun kiracıları rahatlattı. En azından artan enflasyon ve zor iş koşullarının arasında kira ödeme konusu biraz rahatlama yaşadı. Konut kirasında yüzde 25 zam sınırının kalkması, piyasa üzerinde önemli değişikliklere yol açabilecek bir karar olarak değerlendiriliyor. Kira fiyatlarının artması, kiracıların bütçelerini zorlayabilir ve konut piyasasında arz-talep dengesizliği yaratabilir. Özellikle ev sahipleri kafalarına göre bir kira artışı yapmakta. Bu nedenle yüzde 25 zam sınırı bu konuda ev sahiplerinin avantajı gibi görünüyor. Özellikle TÜFE’ye göre yapmaları gerekirken kimi ev sahibi yeni bir kiracı alarak istediği rakamdan evi kiraya verebiliyor.
Yüksek kira artışlarını karşılayamayan kiracıların bu yüzde 25 zam sınırı durumunun kalkmasıyla beraber zorlanabilirler. Çünkü tahliye edilmesi ya da kendi istekleriyle evlerini boşaltmaları, kiralık konut piyasasında dalgalanmalara neden olabilir. Boş kalan dairelerin sayısı artabilir ve talebin karşılanmadığı durumlarda kira fiyatları üzerinde yeni dalgalanmalar yaşanabilir. Aylarca evini kiraya veremeyen ev sahipleri, kira fiyatını en yüksekten haksız bir şekilde verebilir. Bu da ev tutmak zorunda olan kiracılar için zordur.
Yüksek enflasyon ve TÜFE’ye göre belirlenen kira artışları, kiracılar üzerinde ciddi ekonomik baskı oluşturabilir. Özellikle bulunduğu muhit iyiyse, eski evler dahi yüksek kiralarla verilmektedir. Bu da doğal olarak herkesi zorlayan bir konudur. Bu sınırın kalkmasıyla beraber kiracıların artan talepleri ve yüksek kira fiyatları birçok dengesizliğe de sebep olacak gibi görünüyor. Temmuz ayı itibariyle kalkan bu sınırlama, yüksek kiraların duyulmasında büyük bir artış yaşanmasına sebep oldu. İlerleyen zamanlarda bu durum belki de bireysel ev tutmayı dahi zorlaştıracak gibi görünüyor.
Yüzde 25 zam sınırı kalkışı ile bazı ev sahipleri mülklerini kiralamaktansa satışa çıkarmayı tercih edebilir. Bu durum, kiralık konut sayısında azalma ve kiraların daha da artması gibi sonuçlar doğurabilir.
Konut Kirasında Yüzde 25 Zam Sınırının Kalkmasıyla İlgili Yeni Düzenlemeler Nelerdir?
2022 yılı ile yürürlüğe giren yüzde 25 zam sınırı kaldırıldı. Bu yasanın kaldırılması ile beraber herkesin kir artış oranında farklılıklar meydana gelmeye başladı. Bu sınır, 11 Haziran 2022’de yürürlüğe girmiş ve iki yıl boyunca uygulanmıştı. Sınır sayesinde zor ekonomik şartlarda yaşayanlar bir nebze olsun rahatlama fırsatı bulmuştu. Yeni düzenlemeyle birlikte, kira artışları için Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 12 aylık TÜFE ortalaması dikkate alınarak zam yapılacak. Ağustos ayı 2024 itibarıyla TÜFE’ye göre kira artış oranı yüzde 59,91 aralığında olacak.
Yeni düzenleme, sadece 2 Eylül 2024 ve sonrasında yenilenen kira sözleşmelerini kapsıyor. Kontratlarda özel bir kira artış oranı (örneğin yüzde 30-40) belirtilmişse, bu oranlar geçerliliğini koruyacaktır. Aksi takdirde, TÜFE oranı esas alınacak. Bu durumda, önceki sınırlamanın kalkmasıyla kiralarda ciddi artışlar yaşanabilir.
Bu değişiklikler, kiracı ve ev sahipleri arasında daha fazla anlaşmazlığa yol açabilir ve mevcut davaların artabileceği öngörülüyor. Ayrıca, arabuluculuk sisteminin devreye sokulmasıyla bu tür anlaşmazlıkların çözümünde daha hızlı sonuçlar alınması planlanıyor. Ayrıca tahliye kâğıdı da artık imzalatıldığı için ev sahibi bir sene sonunda kiracıyı tahliye edebilme avantajına sahip oluyor. Bu yeni bir ev arama sürecini de beraberinde getiriyor. Elbette hem ev sahibi hem de kiracı için yine bir arayış içine girmeye zorluyor. Yeni düzenlemeler ve yüzde 25 kira sınırı kalkması ile farklı gündemler söz konusu oluyor. Yeni düzenlemeler ve yasa kurulları da resmî gazeteden takip edilebiliyor. Ayrıca her gün haberlerde de gelişmeler an ve an aktarılma avantajına sahip oluyor.
Son zamanlarda yine artan bu fiyatlar umuluyor ki bir denge sınırına gelecek. Bu sayede hem kiracı hem de ev sahibi sıkıntı çekmeden mallarını değerlendirmiş olacaklar. Kiracıların ödeme güçlüğü çekmemesi için de muhakkak işsizlik oranın ve enflasyonun azalması gerekiyor. Özellikle barınma ihtiyacı oldukça önemli ve belki de en pahalı şey. Öğrenciler dahi kira öderken zorlanmamak amacı ile en az 3 kişi eve çıkmayı tercih ediyor. Tüm bu süreçler göz önüne alındığında muhakkak bir önlem gerektiği görülmektedir. Düzenlemeleri güncel takip ederek kiracıysanız veya ev sahibi iseniz rahatlıkla önlem alabilir ve ihtiyaçlarınıza uygun bir şekilde süreçleri yönetebilme avantajına sahip olursunuz.
